Sociale media en (n)etiquette: Mind your manners, please!

Uit voorgaande blogs is de immense populariteit van sociale media reeds gebleken. Niet enkel particulieren, maar ook bedrijven en ook journalisten maken er steeds gretiger gebruik van. Vaak worden sociale media (weblogs, Twitter, Facebook, LinkedIn, Google+, enz.) lovend onthaald omwille van de democratiserende en participerende mogelijkheden die deze platforms bieden. Toch kennen sociale media ook nog heel wat pijnpunten, die steeds vaker op negatieve wijze benadrukt worden in de media. Tijdens een gastcollege over zijn nieuwe boek Niet leuk? op de Hogeschool-Universiteit Brussel belichtte Ben Caudron, socioloog en nieuwe mediaexpert, ook enkele pijnpunten van sociale media. Zo benadrukte Caudron o.a. de grote macht die sociale mediabedrijven hebben over de normen en waarden van hun gebruikers. Naar aanleiding van dit standpunt zal ik in deze blog de verschillende facetten van de relatie tussen sociale media en sociale normen en waarden kort proberen te belichten.

Opgelegde normen en waarden

O_Niet-leuk_LR-copyBen Caudron benadrukt sterk dat sociale mediabedrijven teveel macht verworven hebben en hun gebruikers eigenlijk zijn gaan onderwerpen aan hun wil. In een interview met StampMedia legt Caudron bijvoorbeeld uit dat sociale mediabedrijven de privacy van hun gebruikers doorgaans niet ten volle respecteren omwille van commercieel eigenbelang:

“Absoluut niet. Facebook, Twitter en Google zijn mediabedrijven die er alle belang bij hebben om zo veel mogelijk van onze data te verkrijgen. Wij, de gebruikers, zijn het vlees in de etalage.”

Daarnaast is Caudron ook van mening dat sociale mediabedrijven, zoals Facebook en Twitter, steeds vaker normen en waarden aan hun gebruikers gaan opdringen. Sociale mediabedrijven gaan volgens Caudron in feite aan censuur doen wanneer zij de door hun gebruikers gedeelde informatie gaan filteren op dingen die zij onaanvaardbaar vinden. Ook deze mening benadrukte Caudron in het interview met StampMedia:

“Moet alles kunnen? Neen. Maar wie bepaalt wat kan en wat niet kan? Mijn standpunt is dat dat op een lokaal niveau moeten gebeuren. Waar halen die puriteinse Amerikanen het lef vandaan om in onze plaats te beslissen wat wij mogen zien?”

Hoewel Ben Caudron tegen de inmenging van sociale mediabedrijven lijkt te zijn, is hij toch niet van mening dat alles vrij moet kunnen circuleren op sociale mediasites. Volgens hem is het noodzakelijk dat regels m.b.t. het gebruik van sociale media op lokaal niveau moeten worden vastgelegd. Waarom op lokaal niveau? Normen en waarden zijn opvattingen en regels over wat gepast is en wat niet gepast is binnen een bepaalde samenleving. Normen en waarden zijn dus gebonden aan tijd en plaats en zijn bijgevolg ook dynamisch. Ze kunnen op verschillende plaatsen en/of op verschillende tijdstippen van elkaar verschillen. Daarom is het volgens Caudron niet geoorloofd dat één welbepaald mediabedrijf, dat voorkomt uit één welbepaalde samenleving, gepaste normen en waarden gaat bepalen voor al zijn gebruikers wereldwijd.

Eigen normen en waarden

netiquette

De relatie tussen sociale media en normen en waarden is al op heel wat verschillende manieren belicht. In 2011 deden Caitlin McLaughlin en Jessica Vitak onderzoek naar de werking van normen en waarden onder Facebookgebruikers. Hun onderzoek belicht het bestaan van een zogenaamde online etiquette of netiquette. Hun belangrijkste algemene bevindingen over deze netiquette m.b.t. de sociale mediasite Facebook zijn de volgende:

  1. Facebookgebruikers passen doorgaans de belangrijkste normen en waarden uit het alledaagse offline leven toe tijdens hun onlineactiviteiten. Beleefdheid en respect is voor de meesten dus ook online belangrijk.
  2. Facebookgebruikers leren ook aanvoelen wat gepast is en wat niet gepast is op Facebook door te kijken naar en zich te spiegelen aan de gedragingen van hun vriendenkring op het net.

McLaughlin en Vitak wijzen er ook op dat er verschillende netiquettes bestaan, dat de gebruikelijke normen en waarden deels verschillen naargelang de specificaties en werking van de gebruikte sociale mediasite. Met andere woorden, er zijn verschillen tussen wat gepast gedrag is op Facebook en wat gepast gedrag is op Twitter. Hoewel McLaughlin en Vitak vaststellen dat voor de meeste sociale mediagebruikers de toepasselijke normen doorgaans impliciete (niet uitgeschreven, maar eerder automatisch begrepen) normen zijn, bestaan er op het web ook heel wat uitgeschreven richtlijnen of netiquettes voor allerlei verschillende sociale mediaplatforms. Op haar blog communictyorganizer2.0 verzamelde sociale mediastrateeg Debra Askanase bijvoorbeeld enkele websites die de waarden en normen (the do’s en don’ts) voor allerlei verschillende sociale mediasites en/of sociale mediaplatforms uitschrijven.

Aangetaste normen en waarden

Naast de mening dat sociale mediabedrijven ons hun normen en waarden opleggen en de mening dat sociale mediagebruikers voornamelijk bezig zijn met het ontwikkelen van hun eigen normen en waarden, heerst ook nog de mening dat de komst van sociale media onze sociale normen en waarden in het dagelijkse leven veranderd hebben. Deze mening wordt bijvoorbeeld geuit in een blogbericht van online communities expert Chris Pirillo: “I have realized that the advent of social networking sites has shifted what our perception of acceptable practices are.”

tabletablet

Chris Pirillo ging nadenken over de invloed van nieuwe en sociale media op onze sociale normen en waarden in het dagelijkse leven naar aanleiding van TechCrunch-columnist MG Siegler’s bericht ‘I Will Check My Phone At The Dinner Table And You Will Deal With It’ over het steeds frequentere gebruik van gsm’s en smartphones aan tafel en op restaurant. Chris Pirillo merkt op dat nieuwe en sociale media haast onopgemerkt onze sociale normen en waarden zijn gaan veranderen:

“I was shocked, then, when several of my friends whipped their phones out during the meal… and when I caught myself doing it, as well. I hadn’t even thought about it. I realize now that I’ve been doing it for quite a while. I surreptitiously looked around the dining room and noticed that nearly half of the people sitting at tables were talking to those around them – and were also checking things on their phones. When the heck had we become so blase about what is considered to be acceptable? How did things like this become our social norms?”

Pirillo merkt ook op dat nieuwe en sociale media onze manier van communiceren sterk veranderd hebben:

“I have realized that the advent of social networking sites has shifted what our perception of acceptable practices are. Take a look through your Twitter stream. There are things said in less than 140 characters every few seconds which many of us would never have said in public up until recently. We may be interacting with the same crowd via Twitter, but the way in which we communicate has most definitely shifted.”

Voor Pirillo is deze evolutie verrassend (omdat ze zich bijna onopgemerkt lijkt voor te doen), maar daarom niet noodzakelijk negatief. Pirillo lijkt van mening te zijn dat onze sociale normen en waarden dankzij nieuwe en sociale media steeds meer vrij en meer open worden, en dat dit een positieve (misschien zelfs noodzakelijke) evolutie is:

“I believe that sites such as Facebook, Twitter, Quora and others have not only changed the way we connect to others, they have also given us a new outlook as to what should be socially acceptable. Putting ourselves out there in the public space allows us to be more real – it takes away the stigma of meeting someone in person. We are much more relaxed when we communicate online and therefore more open, as well.”

Besluit: sociale media staan nog in hun kinderschoenen

Net zoals op andere vlakken kunnen m.b.t. de relatie tussen sociale media en sociale normen en waarden heel wat verschillende, vaak tegenstrijdige, zaken en meningen worden vastgesteld. Sociale media lijken dus over het algemeen zowel positieve als negatieve evoluties teweeg te hebben gebracht. Dat sociale media op allerlei vlakken steeds zowel positieve als negatieve reacties uitlokken, heeft waarschijnlijk heel wat te maken met het feit dat ze nog relatief nieuwe media zijn. Zowel de scheppers als de gebruikers van sociale media moeten nog de kans krijgen om zich verder te ontplooien. Zoals ook Ben Caudron aangeeft is technologie op zich noch goed noch slecht. Het effect van technologie hangt telkens af van hoe de mens het gaat gebruiken. Wanneer het op sociale media aankomt, merkt ook Ben Caudron op dat wij tot op heden nog niet zo efficiënt en talrijk gebruik maken van het grote potentieel van sociale media. Wat niet is, kan natuurlijk nog komen…

Bronnen

[1] Caudron, B. (2012). Niet leuk? [gastcollege]. Brussel: Hogeschool-Universiteit Brussel.

[2] McLaughlin, C. & Vitak, J. (2011). “Norm evolution and violation on Facebook.” New Media & Society 14.2: 299-315.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s